English
Trang chủKiến thức kỹ thuật
Cách sắp xếp mối hàn trong khay măng xông và cố định sợi dư
Muốn sắp xếp mối hàn trong khay măng xông và cố định cho đúng, hãy nhớ một điều: mối hàn không được chịu lực kéo. Từ đó thứ tự làm là cố định ống đệm ở lối vào, hàn, co nhiệt, đặt ống vào rãnh, cuộn sợi dư theo hướng khay, rồi cố định và đo trước khi đóng. Bài dành cho kỹ thuật viên thi công măng xông.
Khay trong măng xông quang giữ gì và mối hàn nằm ở đâu?
Khay hàn nằm bên trong măng xông và giữ ba thứ: ống co nhiệt bọc mối hàn, phần sợi dư cuộn theo rãnh, và các đầu sợi vào, ra. Mối hàn chỉ nằm yên trong rãnh; lực kéo của cáp phải được giữ ở lối vào măng xông và ở chỗ cố định ống đệm, không để dồn xuống mối hàn.
Khay trong măng xông khác khay hàn của hộp phối ODF (ODF đặt trong phòng máy, dùng cho pigtail). Việc chọn ống co nhiệt hay chọn khay có trong bài về ống co nhiệt hàn quang và khay hàn. Việc mở, đóng, làm kín và treo măng xông nằm ở bài lắp đặt măng xông quang ngoài trời. Nếu cần chọn măng xông, xem danh mục măng xông quang.
Vật tư, dụng cụ và an toàn khi làm trong măng xông
Làm trong măng xông thường ở nơi chật, tối, đôi khi trên cao hoặc dưới hầm. Thiếu một món là phải leo lên xuống lại, nên chuẩn bị đủ từ đầu.
| Món | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ống co nhiệt bọc mối hàn | 1 ống cho mỗi mối hàn | Luồn trước khi hàn |
| Máy hàn cáp quang | 1 máy | Pin và nguồn dự phòng đầy đủ |
| Dụng cụ tuốt, cắt sợi | 1 bộ | Lau cồn, khăn sạch |
| Kẹp, velcro cố định | Theo số sợi và ống đệm | Không dùng dây rút siết chặt |
| Nhãn, bút ghi | Theo số khay và sợi | Ghi nhãn khay và nhóm sợi |
| Đèn làm việc | 1 cái | Đèn gắn đầu hoặc đèn kẹp |
| Lều che | 1 cái | Chắn bụi, mưa, gió khi hàn ngoài trời |
| Hộp đựng sợi vụn | 1 hộp kín | Bỏ mọi đoạn sợi cắt vào đây |
Cần ống co nhiệt, xem ống co nhiệt bảo vệ mối nối; cần máy hàn, xem danh mục máy hàn cáp quang.
Cảnh báo an toàn (theo nguyên tắc của IEC 60825-2):
- Sợi quang vụn rất sắc: bỏ vào hộp kín, không phủi bằng tay, không để rơi xuống sàn.
- Không nhìn vào đầu sợi nếu tuyến còn đang phát tín hiệu.
- Máy hàn dùng điện: kiểm dây nguồn, giữ khô, không đặt máy nơi ướt.
- Làm trên cao hoặc trong hầm phải có người hỗ trợ và chú ý thông gió.
Sơ đồ bố trí khay: sợi vào, mối hàn, sợi ra
Muốn dễ tìm khi sửa, bố trí khay phải có hệ thống. Mỗi khay có lối vào, hướng cuộn sợi, rãnh đặt ống và lối ra.
Lối vào ---> [cuộn sợi dư theo hướng khay] ---> [rãnh ống co nhiệt: mối 1, 2, 3...] ---> Lối ra (cố định buffer tube) (cố định buffer tube)
Có hai kiểu bố trí. Tuyến thẳng: tất cả sợi từ cáp này hàn sang cáp kia, sợi đi qua khay. Rẽ nhánh: chỉ một số sợi được hàn để lấy ra nhánh, các sợi còn lại chuyển nguyên qua khay mà không cắt. Quy ước đơn giản: một khay cho một nhóm sợi hoặc một buffer tube, để khi mở khay biết ngay đang thao tác trên nhóm nào. Bài lắp đặt măng xông chỉ đi qua bước hàn; ở đây ta đi sâu vào không gian trong khay.
| Khay (ví dụ) | Nhóm sợi (ví dụ) | Nhãn (ví dụ) | Mối hàn số (ví dụ) |
|---|---|---|---|
| Khay 1 | Buffer tube xanh dương | T1-B | Mối 1 đến mối n |
| Khay 2 | Buffer tube cam | T1-O | Mối 1 đến mối n |
Bảng trên chỉ là ví dụ minh hoạ; số mối trong mỗi khay phụ thuộc từng mã măng xông, theo hướng dẫn của hãng. Cách tính dung lượng khi mua xem bài cách chọn măng xông quang theo số sợi.
Các bước sắp xếp mối hàn trong khay măng xông và cố định
- Cố định buffer tube hoặc sợi ở lối vào khay trước khi hàn. Việc này giữ lực kéo ở ngoài khay.
- Chừa sợi đủ để hàn lại khi cần. Không có con số chung; đọc theo hướng dẫn của hãng măng xông và khay.
- Luồn ống co nhiệt vào sợi TRƯỚC khi hàn. Hàn xong mới nhớ ra thì phải cắt mối làm lại.
- Hàn và kiểm tra mối. Xem kết quả ước tính trên màn hình máy hàn, mối nghi ngờ thì hàn lại.
- Co nhiệt rồi chờ nguội. Đặt ống vào máy co, đợi nguội hẳn mới chạm vào.
- Đặt từng ống vào rãnh khay lần lượt. Không dồn nhiều ống vào một chỗ.
- Cuộn sợi dư theo hướng khay. Cuộn đều, không gập, không cuộn chặt.
- Cố định bằng kẹp hoặc gá có sẵn. Giữ đủ chắc để sợi không xê dịch, không siết quá chặt.
Mẹo thực địa:
- Quên luồn ống trước khi hàn: phải cắt mối rồi làm lại, nên nhẩm lại bước này trước mỗi mối.
- Xếp ống từ góc xa dần vào trong, để tay không phải vươn qua ống đã đặt.
- Chạm vào khay bằng ngón tay, không dùng vật nhọn dễ làm xước sợi.
- Chụp ảnh khay trước khi đóng nắp để lưu hồ sơ.
Bán kính cong và độ chặt khi cuộn, cố định sợi dư
Cuộn bao nhiêu, buộc chặt đến đâu? Cuộn theo rãnh dẫn của khay, không gập. Cố định đủ để giữ sợi, chứ không ép chặt sợi. Sợi chạm nắp khay nghĩa là cuộn sai và cần xếp lại. Nên đóng từng khay xong rồi mới sang khay kế tiếp.
Bán kính của rãnh khay theo datasheet hãng, không có con số chung cho mọi khay. Con số bán kính trong chuẩn sợi (G.657) là bán kính thiết kế của sợi trần, không áp cho rãnh khay.
| Đúng | Sai |
|---|---|
| Cuộn theo rãnh dẫn của khay | Gập sợi để nhét vừa khay |
| Cố định bằng kẹp có sẵn, vừa đủ giữ | Siết chặt đến mức ép sợi |
| Sợi nằm gọn trong khay, nắp đóng không chạm sợi | Sợi chạm hoặc kẹt dưới nắp khay |
| Xong khay nào đóng khay đó | Mở nhiều khay cùng lúc rồi nhầm sợi |
Cảnh báo: sợi bị gập hoặc ép trong khay thường vẫn lên tín hiệu lúc mới đo, rồi suy hao tăng theo thời gian. Lỗi này rất khó truy lại sau khi đã đóng măng xông.
Kiểm tra và đo nghiệm thu trước khi đóng măng xông
Chỉ đóng măng xông khi các sợi đã đạt. Kiểm bằng mắt toàn bộ khay trước, rồi đo OTDR từng sợi qua mối hàn và so với ngưỡng. Sợi không đạt thì mở khay hàn lại và ghi vào hồ sơ.
| Bước kiểm | Công cụ | Ngưỡng |
|---|---|---|
| Kiểm trực quan khay | Mắt, đèn | Sợi không gập, ống nằm đúng rãnh, không chạm nắp |
| Đo suy hao từng mối hàn | OTDR | Tối đa 0,3 dB mỗi mối hàn theo TIA-568.3 |
| Ghi kết quả từng sợi | Bảng đo | Đủ mọi sợi, kèm nhãn khay |
Mức 0,3 dB theo TIA-568.3 là mức trần cho phép; mối hàn tốt thường thấp hơn, và yêu cầu thực tế của dự án có thể chặt hơn. Thông tin thêm về mối hàn xem tại bài các cách nối cáp quang.
Lỗi hay gặp khi xếp mối hàn trong khay và cách xử lý tại chỗ
Đo ra suy hao cao sau khi xếp? Kiểm theo bảng này, lỗi từ trên xuống gặp nhiều hơn.
| Lỗi | Dấu hiệu | Xử lý tại chỗ |
|---|---|---|
| Sợi gập ở lối vào khay | OTDR hiện sự kiện suy hao ở gần lối vào | Mở khay, trải lại sợi, cố định lại ống đệm |
| Ống co nhiệt lệch hoặc chồng nhau | Ống nghiêng, đè lên ống kế bên | Đặt lại từng ống vào đúng rãnh |
| Siết dây rút làm cong sợi | Suy hao tăng sau khi cố định | Cắt dây rút, thay bằng velcro hoặc kẹp có sẵn |
| Nhồi quá nhiều mối vào một khay | Sợi bị ép, khó đóng nắp | Chia ra khay khác theo hướng dẫn hãng |
| Quên ghi nhãn | Mở lại không biết sợi nào của tuyến nào | Dò lại bằng đèn VFL, ghi nhãn lại khay và nhóm sợi |
| Sợi chạm nắp khay | Sợi bị ép khi đóng nắp | Cuộn lại sợi dư, giảm độ phình của vòng cuộn |
Checklist nghiệm thu khay măng xông
Trước khi đóng măng xông, tick đủ các mục:
- Nhãn khay và nhóm sợi đầy đủ.
- Ống co nhiệt đủ và nằm đúng chỗ.
- Sợi không gập, đã được cố định.
- Có kết quả OTDR từng sợi.
- Có ảnh khay trước khi đóng.
- Sơ đồ tuyến đã cập nhật.
Cần măng xông, khay hoặc ống co nhiệt cho đợt thi công tiếp theo, liên hệ Mạng Thành Công để được tư vấn đúng loại.
Câu hỏi thường gặp
Một khay chứa bao nhiêu mối hàn?
Tuỳ từng mã măng xông và loại khay, nên đọc theo hướng dẫn của hãng. Không có con số chung cho mọi khay. Nhồi quá nhiều mối vào một khay làm sợi bị ép và khó đóng nắp.
Cố định mối hàn bằng keo được không?
Tuỳ hướng dẫn của hãng măng xông và khay. Bài này không khẳng định dùng keo; cách cố định phổ biến là kẹp hoặc gá có sẵn trong khay. Hãy làm theo tài liệu của hãng cho mã bạn đang dùng.
Mở khay hàn thêm sợi sau khi đã đóng măng xông được không?
Được, nhưng phải mở măng xông, kiểm lại độ kín khi đóng và làm lại các bước.
Sợi dư chừa bao nhiêu trong khay?
Chừa đủ để hàn lại khi cần và để cuộn theo rãnh mà không gập. Số cụ thể tuỳ loại khay và măng xông, đọc theo hướng dẫn của hãng. Sợi dư đủ dài giúp sắp xếp mối hàn trong khay măng xông lại dễ khi cần sửa.
