Bộ dụng cụ thi công cáp quang FTTH cho đội 2 đến 3 người gồm năm nhóm: dụng cụ hàn nối, dụng cụ vệ sinh và soi đầu sợi, thiết bị kiểm tra và đo, dụng cụ kéo cáp và cơ khí, cùng đồ bảo hộ kèm vật tư tiêu hao. Thiếu một món ở nhóm hàn nối hoặc vệ sinh là cả đội đứng chờ giữa công trình, và máy hàn đóng gói sẵn không phải lúc nào cũng có đủ dao cắt, kìm tuốt hay điện cực dự phòng đi kèm. Bài này dành cho chủ đội thi công và kỹ thuật viên đang gom đồ nghề cho tuyến FTTH, từ thuê bao hộ gia đình đến tuyến trục. Phía dưới là bảng danh sách có số lượng gợi ý, cách chia việc cho từng người, các lỗi chuẩn bị hay gặp và checklist trước khi rời kho.

Bộ dụng cụ thi công cáp quang FTTH gồm những nhóm nào và số lượng bao nhiêu?

Bộ dụng cụ đầy đủ gồm năm nhóm. Số lượng gợi ý bên dưới tính cho một đội 2 đến 3 người làm cùng lúc một điểm hàn. Đội làm nhiều điểm song song thì nhân đôi những món dễ thất lạc như tăm bông, giấy lau và ống co nhiệt, không nhân đôi máy hàn.

Nhóm	Món	Số lượng gợi ý	Dùng để
1. Hàn nối	Máy hàn quang kèm pin hoặc nguồn, bộ kẹp sợi (fiber holder), điện cực dự phòng	1 máy; 1 cặp điện cực dự phòng	Nối sợi bằng hồ quang
1. Hàn nối	Dao cắt sợi quang, kìm tuốt sợi 3 lỗ, kìm tuốt vỏ cáp, kéo cắt sợi gia cường (Kevlar)	1 bộ cho mỗi người hàn; 1 dao cắt dự phòng nếu hàn nhiều	Chuẩn bị đầu sợi
1. Hàn nối	Ống co nhiệt hàn quang 40 mm và 60 mm	Bằng số mối hàn cộng khoảng 10% dự phòng	Bảo vệ mối hàn
2. Vệ sinh và soi	Cồn tinh khiết từ 99% trong bình đựng, giấy lau không xơ, tăm bông không xơ	1 bình; 1 xấp giấy; 1 hộp tăm bông	Lau sợi, V-groove, ống kính
2. Vệ sinh và soi	Dụng cụ lau đầu connector (bút lau hoặc hộp lau) và kính soi đầu connector	1 bộ cho đội	Lau và kiểm tra đầu connector
3. Kiểm tra và đo	Bút soi quang VFL	1 cây cho mỗi người đi tìm sợi	Tìm sợi, kiểm tra thông tuyến, tìm điểm gãy gần
3. Kiểm tra và đo	Power meter và nguồn sáng	1 bộ cho đội	Nghiệm thu suy hao
3. Kiểm tra và đo	OTDR (tuyến dài hoặc nhiều mối)	1 máy dùng chung hoặc thuê theo đợt	Đọc từng mối hàn, tìm điểm hỏng
4. Cơ khí và kéo cáp	Ghi kéo cáp hoặc cuộn ghi luồn cống, kìm bấm, cờ lê, tua vít, kéo, dao rọc cáp	Theo chiều dài ống, 1 bộ cho đội	Kéo cáp qua ống, lắp măng xông, hộp phối quang
4. Cơ khí và kéo cáp	Dây an toàn, thang, đèn pin đội đầu, bạt che, khay đựng nhỏ	1 bộ cho mỗi người leo cột	Thao tác ngoài trời
5. Bảo hộ và vật tư	Kính bảo hộ, găng, hộp đựng sợi vụn, nhãn cáp, bút lông dầu, dây rút nylon, băng dính	1 bộ cho mỗi người; nhãn và dây rút đủ cho cả tuyến	An toàn và đánh dấu hai đầu

Cần dụng cụ nào để hàn nối cáp quang FTTH?

Hàn nối cần máy hàn quang, bộ kẹp sợi, dao cắt sợi, kìm tuốt sợi, ống co nhiệt, cồn và tăm bông. Tài liệu Fujikura liệt kê đúng bộ này làm dụng cụ cho thao tác hàn: máy hàn, kẹp sợi, kìm tuốt, dao cắt, ống bảo vệ mối hàn, và vật tư vệ sinh gồm bông, tăm bông, cồn.

Cái bẫy hay gặp: máy hàn không luôn kèm đủ phụ kiện trong hộp. Hướng dẫn Sumitomo TYPE-82C+ đưa ví dụ gói tiêu chuẩn gồm máy, vali, pin, bộ đổi nguồn, dây nguồn, một cặp điện cực dự phòng, cáp USB, khay làm mát và dây đeo. Dao cắt sợi, kìm tuốt vỏ, kẹp sợi và ống bảo vệ mối hàn nằm ở mục phụ kiện và vật tư đặt mua riêng; hãng cũng ghi nội dung gói có thể thay đổi theo yêu cầu đơn hàng. Trước khi đặt hàng, đối chiếu danh sách đi kèm của đúng model rồi bổ sung phần còn thiếu.

Với thi công FTTH, kẹp sợi và ống bảo vệ phải hợp với loại cáp. Cáp drop và cáp trong nhà không dùng kẹp sợi thông thường: danh mục của Sumitomo có kẹp sợi riêng cho cáp drop và cáp trong nhà (FHD-1) cùng ống bảo vệ dành cho vỏ cáp drop (FPS-D60). Đội đi tuyến thuê bao nên hỏi đúng hai món này khi đặt máy.

Máy hàn: chọn theo khối lượng và loại cáp, xem nhóm máy hàn quang trên TCNET.
Dao cắt: nhiều model, lưỡi cắt thay được, xem dao cắt sợi quang.
Kìm tuốt: kìm tuốt sợi nhiều lỗ và kìm tuốt vỏ, xem kìm tuốt sợi quang.
Ống co nhiệt: máy Fujikura 90R có hai rãnh gia nhiệt dành cho ống 40 mm và 60 mm. Dùng ống không cùng hãng với máy thì phải chỉnh thông số theo ống đó (tài liệu Fujikura). Xem ống co nhiệt hàn quang.
Điện cực dự phòng: điện cực chính hãng đúng model, xem điện cực máy hàn. Chu kỳ thay điện cực tính theo bộ đếm phóng điện của đúng model máy, ghi trong sách hướng dẫn.

Dụng cụ vệ sinh và soi đầu sợi gồm những gì?

Gồm cồn tinh khiết từ 99%, giấy và tăm bông không xơ, dụng cụ lau đầu connector và kính soi. Cả Fujikura lẫn Sumitomo đều chỉ định cồn từ 99% trở lên để lau sợi và vệ sinh máy hàn, và Fujikura yêu cầu dùng tăm bông mới cho mỗi lần lau.

Đầu connector bẩn là nguyên nhân phổ biến của tổn hao cao. Tiêu chuẩn IEC 61300-3-35 quy định cách quan sát và phân loại bụi, vết xước, khuyết tật trên đầu connector, đồng thời nói rõ soi bằng mắt không thay thế phép đo suy hao. Quy trình dễ nhớ ngoài công trường: soi, lau, soi lại, rồi mới cắm.

Bình đựng cồn: chọn loại có nắp kín để cồn khỏi bay hơi và đổ trong túi dụng cụ.
Giấy lau, tăm bông, dụng cụ lau đầu connector: nhóm dụng cụ thi công – vệ sinh quang.
Cách lau từng loại connector: bài cách vệ sinh connector quang.

Thiết bị kiểm tra và đo cần mang theo là gì?

Mang theo bút soi quang VFL để thông tuyến và tìm điểm lỗi gần, power meter cùng nguồn sáng để đo suy hao, và OTDR cho tuyến dài hoặc nhiều mối. Máy hàn tự báo tổn hao ước tính, nhưng Sumitomo ghi rõ con số này có thể không khớp tổn hao thực và khuyến nghị đo lại bằng power meter.

VFL: tìm sợi, kiểm tra thông tuyến, soi điểm gãy ở đoạn ngắn. Chọn công suất và tầm soi ở bài bút soi quang.
Power meter và nguồn sáng: đo tổng suy hao toàn tuyến và so với ngưỡng hợp đồng. Xem máy đo công suất quang.
OTDR: đọc vị trí và giá trị từng mối hàn, mối nối cơ khí. Cách đọc kết quả ở bài cách đọc trace OTDR.

Ngưỡng đạt tham chiếu theo TIA-568: không quá 0,3 dB cho một mối hàn. Hợp đồng dự án có thể yêu cầu chặt hơn thì ưu tiên theo hợp đồng. Muốn đội nào cũng có OTDR thì tốn kém, nên nhiều đội thuê máy theo đợt và tự trang bị VFL cùng power meter làm bộ cố định.

Cảnh báo an toàn quang: không bao giờ nhìn trực tiếp vào đầu sợi hoặc đầu connector đang phát tín hiệu. VFL phát ánh sáng đỏ rõ nên dễ nhận ra, còn tín hiệu hồng ngoại của thiết bị mạng thì mắt không thấy. Hướng dẫn thiết bị đầu cuối quang của ZTE cũng cảnh báo không nhìn vào lỗ cắm cáp quang. Tắt nguồn phát hoặc rút connector khỏi thiết bị trước khi soi.

Dụng cụ kéo cáp, cơ khí và vật tư tiêu hao gồm gì?

Gồm ghi kéo hoặc cuộn ghi luồn cống, kìm bấm, cờ lê, tua vít, dây an toàn, đèn pin, và vật tư đánh dấu như nhãn cáp, bút lông dầu, dây rút. Nhóm này ít kỹ thuật nhưng thiếu món nào cũng dừng việc.

Kéo cáp ngầm: xem cuộn ghi luồn cống. Chọn đường kính và chiều dài theo ống.
Nhãn và dây rút: mang dư. Đánh dấu hai đầu cáp, nhãn măng xông, nhãn hộp phối quang và nhãn dây nhảy. Bảo trì sau này mất hàng giờ nếu quên bước đánh dấu.
Bán kính cong: không có dụng cụ nào thay được ý thức này. Xem bài bán kính uốn cáp quang là gì để cả đội nắm chung một mốc.

Bộ dụng cụ đóng gói sẵn có thể tiết kiệm thời gian ghép đồ. TCNET có bộ dụng cụ thi công quang FTTH 10 món mã GW-10F. Khi chọn bộ đóng gói sẵn, đặt danh sách món ghi trên trang sản phẩm cạnh bảng ở đầu bài để thấy món nào cần mua bổ sung. Xem thêm nhóm dụng cụ thi công quang trên TCNET.

Đội 2 đến 3 người nên chia dụng cụ và vai trò thế nào?

Chia theo vai: một người hàn giữ nhóm 1 và 2, một người kéo cáp và treo giữ nhóm 4, người thứ ba (hoặc người hàn kiêm nhiệm với đội 2 người) giữ nhóm 3, nhóm 5 và hồ sơ. Mỗi nhóm có một người chịu trách nhiệm, thiếu đồ biết hỏi ai.

Vai	Giữ nhóm	Việc chính
Người hàn	Hàn nối, vệ sinh	Máy hàn, hàn mối, lau đầu sợi, bảo dưỡng máy cuối ngày
Người kéo cáp và treo	Cơ khí và kéo cáp	Kéo hoặc treo cáp, lắp măng xông, hộp phối quang
Người đo và hồ sơ (đội 2 người thì người hàn kiêm)	Kiểm tra và đo, bảo hộ, vật tư	VFL, power meter, OTDR, nhãn, ảnh, bảng đo

Mẹo thực địa: dùng hộp đựng chia ngăn hoặc túi đồ nghề riêng cho từng nhóm và dán nhãn ngăn. Máy hàn, dao cắt và power meter là ba món đắt tiền, ghi sổ giao nhận cuối ngày. Điện cực dự phòng và hộp đựng sợi vụn để cạnh máy hàn, không để trong xe.

Lỗi chuẩn bị dụng cụ thường gặp và cách khắc phục tại chỗ là gì?

Lỗi hay gặp nhất là thiếu phụ kiện đi kèm máy hàn, pin hết giữa buổi, cồn và tăm bông thiếu hoặc hết, và quên nhãn. Bảng dưới liệt kê lỗi và cách chữa nhanh.

Lỗi	Hậu quả	Cách khắc phục tại chỗ
Máy hàn không kèm dao cắt, kìm tuốt	Đến nơi không cắt được sợi	Kiểm danh sách phụ kiện đi kèm trước khi đi; luôn mang bộ dao cắt dự phòng
Hết cồn hoặc tăm bông	Không vệ sinh được V-groove, sợi lệch tâm	Mang dư gấp đôi; dùng sợi vừa cắt gạt bụi tạm, rồi bổ sung ngay
Pin máy hàn yếu	Dừng giữa buổi	Sạc đầy từ tối hôm trước; mang pin dự phòng hoặc nguồn điện
Ống co nhiệt không hợp rãnh gia nhiệt	Mối hàn bọc không kín hoặc ống nung sai	Dùng ống đúng cỡ máy (ví dụ 40 mm và 60 mm), chỉnh thông số nếu khác hãng
Đầu connector chưa soi trước khi cắm	Tổn hao cao, khó tìm nguyên nhân	Soi và lau trước khi cắm, soi lại sau khi lau
Quên nhãn hai đầu	Bảo trì sau này mất hàng giờ	Dán nhãn trước khi rời điểm làm việc
Chỉ test đèn xanh, không đo	Tuyến có suy hao ẩn, lộ ra sau vài tuần	Đo bằng power meter hoặc OTDR trước khi bàn giao

Đo kiểm nghiệm thu và checklist trước khi rời kho gồm những gì?

Trước khi rời kho kiểm đủ năm nhóm dụng cụ, và trước khi bàn giao công trình đo từng sợi bằng power meter hoặc OTDR. Thi công xong mà không đo thì coi như chưa xong. Mốc tham chiếu theo TIA-568 là không quá 0,3 dB mỗi mối hàn.

Checklist rời kho:

Máy hàn: pin đầy, điện cực dự phòng, bộ kẹp sợi, V-groove sạch.
Dao cắt, kìm tuốt sợi, kìm tuốt vỏ, kéo cắt Kevlar.
Ống co nhiệt đúng cỡ, đủ số mối cộng dự phòng.
Cồn từ 99%, giấy lau, tăm bông, dụng cụ lau và kính soi connector.
VFL, power meter cùng nguồn sáng, OTDR nếu có.
Ghi hoặc cuộn ghi luồn cống, bộ treo cột, cờ lê, tua vít.
Dây an toàn, đèn pin đội đầu, kính, găng, hộp đựng sợi vụn.
Nhãn cáp, bút lông dầu, dây rút, băng dính.
Sơ đồ tuyến và biểu mẫu ghi bảng đo.

Checklist trước bàn giao: bảng đo từng sợi, sơ đồ tuyến, ảnh hiện trường và nhãn hai đầu. Lỗi hay gặp trong cả quá trình có ở bài lỗi thi công cáp quang, còn quy trình hàn nằm ở bài quy trình hàn cáp quang.

Câu hỏi thường gặp

Đội thi công FTTH mới thành lập nên mua bộ dụng cụ nào trước?

Ưu tiên máy hàn kèm dao cắt, kìm tuốt, ống co nhiệt, vật tư vệ sinh, VFL và power meter. OTDR có thể thuê theo đợt. Báo quy mô công trình để TCNET gợi ý danh sách phù hợp.

Có cần mua riêng dao cắt sợi khi đã có máy hàn không?

Thường là có. Hướng dẫn Sumitomo TYPE-82C+ ghi dao cắt sợi và kìm tuốt vỏ là phụ kiện mua riêng. Xem danh sách đi kèm của đúng model máy bạn định mua.