Ký hiệu trên dây nhảy quang là chuỗi mã ghi loại đầu nối, kiểu mài (UPC hay APC), loại sợi, số lõi và độ dài, ví dụ SC/UPC-LC/UPC SM 9/125 Duplex 3m. Phối sai UPC với APC hoặc singlemode với multimode có thể hỏng mặt đầu nối; bài này giải mã từng phần kèm bảng tra nhanh.

Ký hiệu trên dây nhảy quang gồm những phần nào?

Một mã dây nhảy quang thường gồm sáu phần: loại đầu nối và kiểu mài ở hai đầu, loại sợi, số đường truyền (simplex hoặc duplex), đường kính vỏ cáp, vật liệu vỏ và chiều dài. Có thể đọc từ trái sang phải, mỗi phần trả lời một câu hỏi: cắm vào đâu, chạy trên sợi nào, dài bao nhiêu.

Lấy ví dụ mã SC/UPC-LC/UPC SM 9/125 Duplex 3m LSZH. Mã này đọc như sau:

Phần ký hiệu	Nghĩa	Trả lời câu hỏi
SC/UPC	Đầu thứ nhất là đầu nối SC, mặt mài UPC	Cắm vào cổng nào ở phía ODF hoặc thiết bị A
LC/UPC	Đầu thứ hai là đầu nối LC, mặt mài UPC	Cắm vào cổng nào ở phía switch, module SFP hoặc thiết bị B
SM 9/125	Singlemode, lõi 9 µm, vỏ phản xạ 125 µm	Chạy trên tuyến singlemode nào
Duplex	Hai sợi trong một dây, một sợi phát một sợi thu	Dùng cho cổng 2 sợi
3m	Chiều dài 3 mét	Khoảng cách giữa hai thiết bị
LSZH	Vỏ ít khói, không halogen (Low Smoke Zero Halogen)	Có đạt yêu cầu phòng cháy của công trình không

Khi một đầu ghi giống nhau ở cả hai bên, nhiều hãng viết gọn thành “SC/UPC-SC/UPC” hoặc chỉ “SC/UPC”. Nếu hai đầu khác loại, như ví dụ trên, dây được gọi là dây nhảy chuyển đổi (hybrid). Bạn có thể xem các mã hàng thực tế như dây nhảy quang sc lc duplex singlemode trong danh mục của TCNET để đối chiếu cách đặt tên.

SC, LC, FC, ST, MPO trong ký hiệu nghĩa là gì?

Các chữ cái đứng trước dấu gạch chéo là loại đầu nối: SC, LC, FC, ST và MPO. Mỗi loại khác nhau về kích thước, kiểu khóa và đường kính ferrule (ống sứ giữ sợi quang), nên đầu nối nào chỉ cắm được vào adapter và cổng cùng loại.

Dây nhảy quang singlemode vàng một đầu SC một đầu LC để so sánh kiểu đầu nối

Ký hiệu	Kiểu khóa	Ferrule	Thường gặp ở
SC	Đẩy – kéo (push-pull), thân vuông	2,5 mm	ODF, ONT, media converter
LC	Chốt bấm, thân nhỏ	1,25 mm	Module SFP, switch mật độ cao
FC	Vặn ren kim loại	2,5 mm	Thiết bị đo, thiết bị cũ
ST	Vặn khóa kiểu lưỡi lê (bayonet)	2,5 mm	Mạng đa mode cũ
MPO	Đẩy – kéo, nhiều sợi trong một thân (thường 12 hoặc 24)	Dạng dải nhiều sợi	Tuyến 40G và 100G song song

Phần so sánh ưu nhược của từng loại đầu nối đã có trong bài So sánh connector LC, SC, FC, ST, nên ở đây chỉ cần nhớ: ký tự đầu nối quyết định dây cắm vừa cổng nào, còn ký tự mài (UPC hoặc APC) quyết định dây có ghép đúng với đầu đối diện hay không.

UPC và APC trong ký hiệu khác nhau ở đâu?

UPC và APC là hai kiểu mài mặt đầu nối. Mặt UPC mài cong nhẹ, vuông góc với trục sợi; mặt APC mài nghiêng 8 độ để ánh sáng phản xạ bị lệch ra khỏi lõi. Nhờ vậy APC có độ suy hao phản xạ (return loss) tốt hơn UPC.

UPC: return loss thường ghi trên datasheet ở mức từ 50 dB trở lên. Quy ước màu phổ biến là thân đầu nối hoặc đuôi boot màu xanh dương.
APC: return loss thường ghi từ 60 dB trở lên. Quy ước màu phổ biến là xanh lá.
Nơi dùng: APC bắt buộc ở các tuyến cần phản xạ rất thấp như PON (FTTH) và truyền hình cáp; UPC phổ biến ở patch panel, switch và datacenter.

Cảnh báo: UPC và APC không cắm lẫn nhau. Hai mặt mài khác góc tạo khe hở không khí, làm suy hao tăng lên rõ rệt và có thể làm xước hoặc hỏng mặt ferrule. Nếu dây ghi LC/APC thì cổng và adapter đối diện cũng phải là APC. Phân tích chi tiết về hậu quả nằm trong bài Connector APC vs UPC: cắm lẫn có được không.

SM, MM, 9/125, 50/125, OS2, OM3, OM4 đọc thế nào?

Nhóm ký hiệu này cho biết dây dùng sợi singlemode (SM) hay multimode (MM). Hai số dạng 9/125 hoặc 50/125 là đường kính lõi và đường kính lớp vỏ phản xạ tính bằng micromet (µm). Sợi 9/125 dùng cho singlemode; 50/125 và 62,5/125 dùng cho multimode.

Ký hiệu	Loại sợi	Lõi/vỏ	Màu vỏ theo TIA-598	Ghi chú ứng dụng
OS2 (G.652.D)	Singlemode	9/125 µm	Vàng	Tuyến dài, FTTH, giữa các tòa nhà
OM1	Multimode	62,5/125 µm	Cam	Mạng cũ, hạn chế ở tốc độ cao
OM2	Multimode	50/125 µm	Cam	Mạng nội bộ tốc độ thấp đến trung bình
OM3	Multimode	50/125 µm	Xanh aqua	10GBASE-SR tới 300 m (IEEE 802.3ae)
OM4	Multimode	50/125 µm	Xanh aqua (một số hãng dùng tím)	10GBASE-SR tới 400 m theo thông số module của hãng
OM5	Multimode	50/125 µm	Xanh lá chanh	Hỗ trợ truyền nhiều bước sóng (SWDM)

Điểm hay nhầm là OM3 và OM4 trông giống nhau (cùng lõi 50 µm, cùng màu aqua) nhưng khác băng thông: OM4 cho cự ly dài hơn ở cùng tốc độ 10G. Cần phân biệt bằng ký hiệu in trên vỏ dây hoặc tem mã hàng, đừng đoán bằng mắt.

Về mismatch: cắm dây multimode vào tuyến singlemode, hoặc ngược lại, làm mất phần lớn ánh sáng vì tiết diện lõi hai loại chênh nhau rất xa (9 µm so với 50 µm). Dấu hiệu nhận biết là link không lên, hoặc lên nhưng lỗi gói và công suất thu thấp bất thường.

Simplex, duplex, 3.0 mm và LSZH ghi gì trên dây?

Simplex nghĩa là dây một sợi, duplex là dây hai sợi (một phát, một thu). Hai con số như 3.0 mm hoặc 2.0 mm là đường kính ngoài vỏ cáp. LSZH hoặc PVC là vật liệu vỏ. Các thông số này không ảnh hưởng tới việc ghép nối quang nhưng quyết định dây có đi gọn và đạt yêu cầu công trình không.

Ký hiệu	Nghĩa	Chọn khi
Simplex (SX)	1 sợi	Thiết bị một sợi như bộ thu phát BiDi, ONT
Duplex (DX)	2 sợi	Cổng SFP, switch, media converter hai sợi
3.0 mm / 2.0 mm	Đường kính vỏ ngoài	3.0 mm bền hơn, 2.0 mm đi gọn trong rack dày đặc
0.9 mm	Sợi có lớp đệm chặt, thường là pigtail	Hàn nối trong khay ODF
LSZH	Ít khói, không halogen	Phòng máy, tòa nhà có yêu cầu phòng cháy
PVC	Nhựa PVC thông dụng	Lắp đặt thông thường, ngân sách thấp

Hãy xem thêm các nhóm dây theo kiểu chạy trong danh mục dây nhảy quang single mode để so ký hiệu thực tế của từng mã hàng.

Đọc ký hiệu thế nào để chọn đúng dây và tránh phối sai?

Cách chọn đúng là đối chiếu ba điều với thiết bị đầu cuối: loại đầu nối và kiểu mài ở từng đầu, loại sợi của tuyến, và số sợi mà cổng cần. Sai một trong ba điều này, dây vẫn có thể cắm được về mặt cơ khí nhưng link không hoạt động hoặc chất lượng kém.

Hai tay đeo găng cầm dây nhảy quang vàng và xanh ngọc đặt cạnh nhau để so trước khi đấu nối

Lỗi phối ký hiệu	Dấu hiệu nhận biết	Hậu quả
Cắm chéo UPC với APC	Suy hao cao bất thường, đo return loss kém	Có thể xước hoặc hỏng mặt ferrule
Singlemode với multimode	Link không lên hoặc công suất thu rất thấp	Mất phần lớn ánh sáng, tuyến không dùng được
Sai loại đầu nối (LC với SC)	Không cắm vừa adapter hoặc cổng	Phải mua thêm dây chuyển hoặc adapter
Simplex dùng cho cổng duplex	Cổng báo mất tín hiệu một chiều	Link không lên, mất thời gian dò lỗi
Vỏ PVC ở khu vực yêu cầu LSZH	Nhà thầu hoặc chủ đầu tư từ chối nghiệm thu	Phải thay toàn bộ dây

Khuyến nghị theo quy mô:

Văn phòng nhỏ, dưới 20 cổng: thường chỉ cần LC/UPC duplex singlemode hoặc OM3 cho kết nối switch với module SFP. Lưu một bảng quy đổi ký hiệu cho người đặt hàng.
Tòa nhà, ISP vừa: thống nhất một chuẩn ký hiệu cho cả công trình (ví dụ luôn ghi đủ đầu nối, mài, sợi, độ dài), đồng thời tách riêng dây APC cho phần PON.
Datacenter: dán nhãn theo chuẩn, kiểm tra OM3 và OM4 theo tốc độ cổng, và vệ sinh đầu nối trước khi cắm theo hướng dẫn trong bài Cách vệ sinh connector quang.

Tóm lại, đọc đúng ký hiệu trên dây nhảy quang là đối chiếu đủ ba phần với thiết bị: đầu nối và kiểu mài ở từng đầu, loại sợi, số sợi. Ghi đủ ba phần này khi đặt hàng giúp tránh phối sai UPC với APC hoặc singlemode với multimode.

Câu hỏi thường gặp

Dây nhảy quang SC/UPC khác SC/APC ở điểm nào?

Dây SC/UPC có mặt mài cong nhẹ, thường mang màu xanh dương, còn SC/APC có mặt mài nghiêng 8 độ, thường mang màu xanh lá. Hai loại không cắm lẫn được vì sẽ tạo khe hở, làm tăng suy hao và có thể hỏng mặt ferrule.

Ký hiệu 9/125 và 50/125 trên dây nhảy quang nghĩa là gì?

Đó là đường kính lõi và lớp vỏ phản xạ của sợi, tính bằng micromet. Sợi 9/125 là singlemode (OS2), sợi 50/125 là multimode (OM2, OM3, OM4, OM5). Con số này cho biết dây dùng được trên loại tuyến nào.

Dây nhảy OM3 và OM4 khác nhau ra sao?

Cả hai đều dùng sợi 50/125 µm. OM4 có băng thông cao hơn nên đi được xa hơn ở cùng tốc độ: 10GBASE-SR chạy tới 300 m trên OM3 theo IEEE 802.3ae, còn trên OM4 các hãng module công bố 400 m.

Làm sao biết dây nhảy là simplex hay duplex?

Dây simplex có một sợi và một đầu nối mỗi bên; dây duplex có hai sợi, hai đầu nối ghép đôi mỗi bên. Ký hiệu SX hoặc Simplex và DX hoặc Duplex thường ghi trong mã hàng hoặc tem sản phẩm.

Đang tải đánh giá...